IV. Mehmed

Odanızda sergilenen bu 17. yüzyıl replikası, Topkapı Sarayı Sultan Giysileri Koleksiyonu’ndaki 87 tılsımlı gömlekten biridir ve üzerindeki dualar, motifler ve tılsımın anlamlarına göre IV. Mehmed’e ait olduğu kabul edilmektedir ve şiirlerinden biriyle süslenmiştir…

Bu Tılsım koruyucun olsun…

Osmanlı İmparatorluğu’nun on dokuzuncu Sultanıydı… Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra en uzun hüküm süren Osmanlı Padişahıydı….

Sultan IV. Mehmed, 2 Ocak 1642’de İstanbul’da Sultan İbrahim ve Turhan Hatice Sultan’ın oğlu olarak dünyaya geldi.

Rus kökenli bir annenin oğlu olan Sultan IV. Mehmed, orta boylu, açık tenli ve yüzü bronzlaşmıştı. Sık sık uzun süre at binerek gezmesi nedeniyle hafif kambur bir duruşu vardı. Annesi onu mükemmel yetiştirdi. Çok iyi eğitim almıştı; güncel bilimlerde ders görmüştü. Babasının zamansız ölümünden sonra henüz on altı yaşındayken İmparatorluğun Sultanı oldu.

Avcılık ve edebiyat tutkusuydu; avcılığa olan ilgisi nedeniyle Avcı Mehmed olarak da anılırdı.

Sultan Mehmed’in bu kadar genç yaşta üstlendiği sorumluluk çok büyüktü. Artık hem idari hem askeri işlerden sorumlu kişiydi. Annesi Turhan Hatice Sultan onu elinden geldiğince korumaya çalışıyordu. En büyük yardımcısı, IV. Mehmed’in önemli yeni değişiklikler yaptığı dönemde en büyük destekçisi olan Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa’ydı.

Onu her türlü komplo, felaket ve kötülükten korumak için, Sultan olarak yolculuğunun başında onu yenilmez kılacak bir kalkan gibi bir gömlek dikilmesi gerekiyordu… Sadrazam, Baş Müneccime gereğini emretti. Bir kez daha bir Osmanlı padişahı için tılsımlı gömlek hazırlıkları başladı. Uğurlu an hesaplandı; günler, haftalar, aylar geçti; kumaşlar dokundu; hattatların eline duaları kumaşlara işlemeleri için kalemleri verildi.

Gömlek kalın beyaz pamuktan yapılmıştır. Ön omuzlarda on iki parçaya bölünmüş iki dairesel rozet bulunmaktadır. Rozetlere teğet iki yarım daire vardır; üst kısımlarında yazılar, alt kısımlarında altın nalın desenleri yer almaktadır. Gömlek, diğer pek çok gömlek gibi, farklı anlamlar taşıyan kırmızı ve siyah renkli dualar ve rakamlarla süslenmiştir; her dua ve rakam gömleğin sahibini her türlü kötülük ve felaketten korumak içindir.

Sultan IV. Mehmed’in saltanatı, Eminönü’ndeki Yeni Cami ve medresenin tamamlanması, Rumeli ve Anadolu Hisarlarının restorasyonu, Mısır Çarşısı’nın inşası dahil olmak üzere sayısız mimari esere tanıklık etti. Sanata ve özellikle şiire olan ilgisi, ardında pek çok nadide sanat eseri bırakmasına yol açtı. Otuz dokuz yıllık saltanattan sonra yaşadığı Edirne’de kaleme aldığı şiirlerinden birini odanızda sunulan gömlekte bulabilirsiniz…